Uzlaşma Kapsamına Giren Suçlar

Paylaşımı Yapan Av.Mehmet CANSIZ on

TÜRK CEZA KANUNU’nda UZLAŞMA KAPSAMINA GİREN SUÇLAR

A. GENEL OLARAK UZLAŞMANIN KAPSAMI

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesinin 1. fıkrasında, uzlaşmanın uygulanabileceği suçlar, 2. fıkrada özel kanunlardaki suçlarda uzlaşmanın kapsamı açıklanmış, 3. fıkrada ise uzlaşmanın uygulanamayacağı suç tiplerinden söz edilmiştir.

Uzlaşma kapsamındaki suçlar kanunda şöyle sayılmıştır;

a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar

b) Şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ceza Kanununda yer alan;

1- Kasten yaralama (3. fıkra hariç madde 86, madde 88) TÜRK CEZA KANUNU

2- Taksirle yaralama (madde 89)TÜRK CEZA KANUNU

3- Konut dokunulmazlığının ihlali (m.116) TÜRK CEZA KANUNU

4- Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m.234) TÜRK CEZA KANUNU

5- Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması, (4. fıkra hariç madde 239)

CMK 253. madde düzenlemesi bakımından uygulamada tereddüt duyulan bazı konular bulunmaktadır.

Bunlardan ilki, kasten yaralama suçunun 86. maddedeki boyutu aşıp, 87. madde kapsamına girmesi halidir. Kanunda yalnızca 86. maddenin uzlaşmaya tabi olduğu madde bazında gösterilmiştir. Bu nedenle, herhangi bir nedenle eylem 87. maddenin uygulanmasını gerektirmekteyse, suçun uzlaşma kapsamında olmadığı kabul edilmelidir.

İkinci konu, 

hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığı suçunun işlenmesidir. 5237 sayılı TCK’nin 142/4. maddesinde 5560 ayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda, bu tür eylemlerde şikayet aranmayacağı belirtilmiş, değişiklik gerekçesinde ise bu durumda uzlaşmanın da uygulanamayacağı ima edilmiştir.

Buna karşın değişikliği yapan aynı 5560 sayılı Kanun ile CMK 253. madde de değiştirilmiş ve yukarıda görüldüğü üzere “şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın konut dokunulmazlığının ihlali suçu” uzlaşma kapsamına alınmıştır.

Ayrıca, değişik 142/4. madde yalnızca şikayet noktasındadır. Kanunun bu açık ifadesi karşısında 116. maddenin her durumda uzlaşmaya tabi kılınması gerekmektedir. Bu konudaki diğer bir husus, Kanunda ‘konut dokunulmazlığının ihlali’ suçunun uzlaşmaya tabi olduğunun açıklanması nedeniyle, işyeri dokunulmazlığını bozma suçunun madde kapsamına girip girmeyeceği hususudur.

Belirtelim ki, TCK 116. madde başlığı ‘konut dokunulmazlığının ihlali’dir. Bu nedenle kanun koyucu CMK 253/1. maddede suç adından bahsedip ayrıca 116. maddeyi de saydığına ve bir istisna getirmediğine göre, hem konut ve hem de 116. madde içindeki işyeri dokunulmazlığını bozma suçu uzlaşmaya tabi durumdadır.

Üçüncü husus, özel yasalardaki şikayete bağlı suçların uzlaşmaya tabi olup olmadığı konusudur.

CMK 253/2. maddenin ilk cümlesinde şikayete bağlı suçların hariç tutulmuş olması, bu suçların kapsam dışında tutulduğu anlamında değildir. Aksine bu ifadeyle, özel yasalarda düzenlenen şikayete bağlı suçların da kural olarak uzlaşmaya tabi olduğu, TÜRK CEZA KANUNU

ancak şikayete bağlı olmayan suçların uzlaşmaya tabi sayılabilmesi için ilgili özel yasada açık bir düzenlemeye gerek bulunduğu hususu açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bakımdan, özel yasalarda yer alan şikayete bağlı suçlar, aksine bir düzenleme yoksa 253/2. madde dolayısıyla uzlaşmaya tabi suçlardır.

Açıklanması gereken diğer bir husus da,

şikayet dışında bazı kanunlarda öngörülen; talep, başvuru, mütalaa gibi soruşturma veya kovuşturma koşullarının da şikayet kavramı içinde ve bu suçların da uzlaşma kapsamında sayılıp sayılamayacağı konusudur. Kanun yalnızca şikayete tabi suçların uzlaşma kapsamında olduğunu belirtmiş olduğundan, sayılan diğer soruşturma ve kovuşturma koşulu olan nedenler uzlaşma kapsamında görülemeyecektir. Çocuk Koruma Kanununun 5560 sayılı Kanunla değiştirilmesinden önce, suça sürüklenen çocuklardan, 15 yaşını doldurmayan çocuklar için; alt sınırı üç yılı aşmayan suçlar, 15 yaşını doldurup 18 yaşını doldurmayanlar ise alt sınırı iki yılı aşmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar uzlaşma kapsamına alınmıştı. Ancak 5560 sayılı Kanun ile çocuklarla ilgili bu ayrıcalığa son verilmiş ve uzlaşma kapsamı onlar için de genel kurala tabi kılınmıştır. Ancak, 5560 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 19. 12. 2006 tarihinden önce işlenen suçlar bakımından lehe hüküm olması nedeniyle aynı kapsamın uygulanması gerekmektedir. TÜRK CEZA KANUNU

B. TÜRK CEZA KANUNU’NDAKİ UZLAŞMAYA TABİ SUÇLAR

1-Bir Türk vatandaşının TCK 13.maddede yazılı suçlar dışında aşağı sınırı bir yıldın az hapis cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede işlediği ve kendisi Türkiye’de bulunduğu takdirde, bu suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması ve Türkiye’de kovuşturulabilirliği bulunması ve zarar görenin şikayeti olması hali (11/2)

2-Bir yabancının TCK 13.maddede yazılı suçlar dışında, Türk Kanunlarına göre aşağı sınırı en az bir yıl hapis cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede bir Türk vatandaşının veya Türk kanunlarına göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisinin zararına işlenmesi,

bu suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması, failin Türkiye’de bulunması ve suçtan zarar görenin şikayetçi olması hali (12/2)

3-Kasten yaralama (3. fıkra hariç madde 86) uzlaşmaya tabi.

4- Kasten Yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi (88)

5- Taksirle yaralama, 89. maddedeki suçların tümü, şikayete tabi olup olmadıklarına bakılmaksızın uzlaşma kapsamındadır.

6- Tehdit (106/1, ikinci cümle); şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

7- İş ve çalışma hürriyetini ihlal (117/1); şikayete tabi. Uzlaşma kapsamında.

8- Kişilerin huzur ve sükununu bozma (123); şikayete tabi. Uzlaşma kapsamında.

9- Hakaret (125), kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen (125/3-a) hariç, şikayete tabi, uzlaşma kapsamında.

10- Kişinin hatırasına hakaret (130) şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

11- Haberleşmenin gizliliğini ihlal (132); şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

12- Kişiler arasındaki konuşmaları dinlenmesi ve kayda alınması (133); şikayete tabi ve Uzlaşma kapsamında.

13- Özel hayatın gizliliğini ihlal (134); şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

14- Alacağın tahsili maksadıyla cebir veya tehdit kullanılması (150/1); bu halde tehdit ve yaralama suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtildiğinden, işlenen fiilin tehdit (1061-2.c) suçunun şikayete bağlı hali ile sınırlı olması veya yaralama suçunun 86. maddenin 1. veya 2. fıkrasını aşmayan boyutta bulunması durumunda uzlaşma da uygulanmalıdır.

15- İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme (153/1,2). Kanununun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

16- Hakkı olmayan yere tecavüz (154/1) Kanunun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

17- Hakkı olmayan yere tecavüz (154/3); Kanunun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

18-Bedelsiz senedi kullanma (156/1). Şikayete tabi. Uzlaşma kapsamında.

19-Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf (160). Şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

20- Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi (164/1), Kanunun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

21- Suç eşyasının satın alınması ve kabul edilmesi (165/1), Kanunun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

22- Bilgi vermeme (166/1), Kanunun 167/2. maddesinde belirtilen kişilerin zararına işlenmesi halinde şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

23- Açığa imzanın kötüye kullanılması (209/1); birinci fıkra şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında.

24- Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (233/1); birinci fıkra şikayete tabi ve uzlaşma kapsamında. 25- Ticari sır, müşteri sırrı veya bankacılık sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri açıklama (239); CMK 253/1. madde uyarınca 4. fıkra hariç, maddenin tamamı uzlaşmaya tabidir

26- Yabancı devlet temsilcilerine karşı hakaret (342/2), şikayete bağlı ve uzlaşma kapsamında.


Av.Mehmet CANSIZ

1972 yılında Ödemiş'te doğdu. İlk, orta ve lise eğitimimi Ödemiş'te tamamladı.1995 Yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesini başarıyla tamamladıktan sonra 10 yıl özel bir şirkette üst düzey yöneticilik ve hukuki danışmanlık görevlerinde bulundu. 2007 Yılında serbest avukatlık yapmaya başladı. 2011 Yılından beri kurcusu olduğu"CANSIZ HUKUK BÜROSU"nda avukatlık hizmeti vermektedir. Evli ve 3 çocuk babasıdır.

0 Yorum Yap

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir